V. Pride

In juni schreef ik over Seks en leugens van Leïla Slimani. Ik zei dat ik dankbaar ben dat ik in een land woon waar homoseksualiteit niet verboden is, dat krul en ik samen kunnen wonen en dat ik de kans krijg om deze blogs te schrijven, dat ik over mijn seksualiteit mag schrijven. Daar ben ik blij mee, maar ergens krijg ik een gek gevoel als ik over mijn seksualiteit nadenk. Ik ben lesbisch en ik heb een vriendin, maar het woord ‘lesbisch’ voelt raar en dat wij twee vrouwen zijn daar denk ik heel vaak niet over na, omdat het zo normaal is voor mij. En natuurlijk is het goed dat ik er niet over na hoef te denken, maar ergens voelt het alsof ik daarmee iets negeer. Want het is ook bijzonder dat ik met een vrouw ben. Net als dat liefde tussen alle soorten mensen bijzonder is.

Ik heb het gevoel dat lesbisch zijn vaak wordt gezien als een veredelde vriendschap en niet meer dan dat. Er is weinig representatie van lesbische vrouwen en er zijn meer instanties voor homomannen dan voor lesbische vrouwen. Ik ken wel tien boeken over homomannen en een stuk minder over vrouwen. Mijn Honours Programme onderzoek ging hier ook over: representatie van de lesbische vrouw en hoe ik daar als schrijver mee om moet gaan. Ik wist niet goed of ik vanuit een vrouw durfde te schrijven omdat ik bang was in clichés te vervallen of omdat het niet belangrijk genoeg is om over te schrijven omdat er zo weinig over geschreven en over gemaakt wordt. Alle boeken over lesbische vrouwen die ik las zijn twintig jaar oud en er zijn bijna geen Nederlandse films over gemaakt.

De nieuwe serie ANNE+ gaat over een lesbisch meisje in Amsterdam die haar ex tegenkomt en terugkijkt op alle relaties die ze heeft gehad. Ik had de kans de preview te zien en het was een verademing. Opeens wist ik waar ik in mijn hele Honours Programme onderzoek naar opzoek was geweest: een personage dat op mij lijkt, niet een beetje, maar heel veel. Iemand aan wie ik me kon optrekken, iemand die ook op vrouwen valt en daar oké mee is en naar haar plek in de wereld zoekt. ANNE+ gaf me het gevoel dat het ook iets is waar je trots op mag zijn. Ik had zo graag gewild dat ik deze serie had gezien toen ik veertien was, zodat ik wist dat het niet raar was wat ik voelde en dat ik niet met mannen was gaan daten omdat ik dacht dat het moest. Terwijl ik in de zaal zat werd ik ook overspoeld met een gevoel van eenzaamheid. Opeens wist ik dat ik iets heel erg had gemist, dat er een soort leegte was die ik eerder niet onder woorden kon brengen omdat ik niet wist dat ik een leegte voelde. Maar die representatie, dat gevoel dat je ergens bij hoort, dat je niet alleen bent, dat er meer meiden zijn als jij, dat had ik zo graag zoveel eerder willen zien. Ik ben lang bezig geweest met het uitvogelen van mijn seksualiteit. Ik geloof niet dat ik niet hield van de jongens met wie ik was, maar er klopte iets niet. Het werkte niet, ik was altijd teleurgesteld en boos. Als ik eerder had geweten dat ik lesbisch ben en dat het oké is om af te wijken van de hetero normatieve norm was het waarschijnlijk makkelijker geweest.

Het is oké dat mijn leven is zoals het is. Ik ben met Krul en nu op de plek waar ik graag wil zijn. Met een vrouw. Ik voel dat het belangrijk is dat er meer positieve verhalen komen over op vrouwen vallen en ik wil me daarvoor inzetten. Want als ik door ANNE+ zo overrompeld werd, ben ik daar vast niet de enige in.

Eén essay uit mijn Honours Programme onderzoek werd gepubliceerd op zijaanzij.nl

Dit is het vijfde blog van Willemijn Kranendonk voor #diversitystories.

IV. Een huisje in het bos

We worden wakker van de haan die kraait en de paarden die over de hei galopperen. We komen uit bed en trekken een pyjamabroek en grote trui aan, een van ons zet koffie en bakt croissantjes af, de ander maakt het bed op en zet de deuren open. Na het ontbijt vraag ik aan haar: ‘Wat zullen we doen vandaag?’ en Krul vraagt op haar beurt: ‘Waar heb je zin in?’

Het huisje ligt verscholen in een bos achterop het erf van een boerderij. Het huisje is klein en oud, en er staat een vlekkerige bank in het woonkamertje dat pal grenst aan de open slaapkamer. Hier horen we alleen het geluid van vogels, kippen en paarden. Thuis horen we overdag hoe de Eusebiuskerk gerenoveerd wordt en ’s nachts hoe dronken mensen schreeuwen en tegen dingen aan trappen. We zijn hier om tot rust te komen, om vier nachten dicht tegen elkaar aan te slapen zonder stress en zonder bezig te zijn met het strakke tijdschema van de volgende dag. In mijn vorige blog vertelde ik al over de drukte, over het ‘moeten,’ en hoe dat gevoel me verlamd. We hadden dit weekendje weg een maand van tevoren geboekt en ik telde de dagen af.

Het voelt vrij om de dag zelf te kunnen bepalen wat je wilt doen. Het is een luxe die ik niet vaak heb. Ik moet naar stage of werk of er liggen verschillende verhalen op me te wachten. Hier wil ik alleen maar met Krul zijn. We wandelen door het bos en praten over vroeger en later. Ik heb tijd voor haar die ik anders niet heb en vervloek de wereld dat niet alle dagen zo kunnen zijn.

’s Avonds gaan we extra vroeg naar bed zodat we lang kunnen vrijen en ik voel me alsof ik leef ook al klinkt dat cliché. In deze blogs was ik opzoek naar een stukje ruimte om te praten over mijn seksualiteit en ik kwam erachter dat ik te druk ben om me een seksueel wezen te voelen. Hier in ons kleine huisje kijk ik naar haar lichaam en ik geniet ervan. Ik denk niet aan morgen of straks of even geleden. We zijn gewoon hier en hier is het goed.

Ik ben blij het nu zo fijn is, maar ik denk ook met enige paniek aan de tijd die komen gaat. Want straks als we weer thuis zijn, wil ik niet vervallen in oude patronen. Ik wil niet weer vergeten dat seks fijn is en dat we tijd voor elkaar moeten maken. We praten over hoe we minder televisie en series gaan kijken, want samen op de bank zitten terwijl ik lees en zij Japanse puzzels maakt, is fijner dan samen naar een scherm kijken.

De blogs gaan tot nu toe vooral over de tijd hebben voor dingen, en nu ik bijna zomervakantie heb en hier tot rust ben gekomen, heb ik zin om meer de diepte in te gaan. Ik las het boek Seks en leugens van Leïla Slimani en daarin ging een hoofdstuk over een lesbische vrouw in Marokko en hoe zij zich moet verschuilen omdat homoseksualiteit daar verboden is. Ik was toen zo opgelucht dat ik samen kan wonen met Krul en ik haar op straat een kus kan geven. Wij hebben tot nu toe geluk gehad, we zijn nog niet vaak lastiggevallen maar er is natuurlijk nog een lange weg te gaan naar volledige acceptatie van homoseksualiteit. Daarover in juli meer.

Dit is het vierde blog van Willemijn Kranendonk voor #diversitystories.

Het recht om boos te zijn

Sinds een paar maanden bestaan mijn maandagavonden uit zweterige bokshandschoenen, pijnlijke knieën en een trainer die me op de zak (en zijn eigen maag en schouders) laat rammen tot ik niet meer kan. Het voelt lekker. Het voelt goed om alle opgekropte energie eruit te laten. Om te zweten. Om al mijn kracht in een stoot te leggen, of een knietje. Om even aan niets anders te denken. En stiekem voelt het ook goed om een keer iemand voor zijn bek te slaan.

Ik ben geen gewelddadig mens, integendeel. Ik ben ervan overtuigd dat communicatie het belangrijkste in de wereld is en dat conflict een stagnatie van communicatie is. We moeten luisteren naar elkaar en proberen waar het kan iets te leren. Dat doen we door af en toe stil te zijn. Schrijver, historicus en activist Rebecca Solnit geeft in haar essay A Short History of Silence een definitie van stilte, die lastig te vertalen is, maar waar ik de laatste tijd veel over na moet denken: “English is full of overlapping words, but for the purposes of this essay, regard ‘silence’ as what is imposed and ‘quiet’ as what is sought. The tranquility of a quiet place, of quieting one’s own mind, of a retreat from words and bustle, is acoustically the same as the silence of intimidation or repression but phychically and politically something entirely different.”

Ik ben bang dat het voor een hoop mensen (minderheden) in de loop van hun leven normaal is geworden om hun mond te houden wanneer er iets gebeurt wat niet goed voelt. Er zijn natuurlijk verschillende gradaties; bijna iedereen zegt er bijvoorbeeld wel iets van als er iemand op hun teen staat. De subtiele varianten zijn lastiger: laat je het merken wanneer je collega of baas je intimideert? Zeg je er iets van als je merkt dat iemand je negeert?

Sinds ik uit de kast ben als genderqueer probeer ik mijn mond open te trekken. Het toe-eigenen van die term geeft me een nieuw soort kracht, waardoor ik de stilte durf te doorbreken en het aangeef wanneer iemand me aanspreekt met mijn oude naam, of met ‘meisje’.

Juist door voor mezelf op te komen, word ik geconfronteerd met hoe vaak het nodig blijkt te zijn. Op sommige dagen kan ik daar heel verdrietig door worden, en nog meer als ik denk aan hoe alle andere minderheden (niet-wit, niet-cisgender, niet-man, niet-westers, personen met een handicap) hun dag door moeten komen, en in hoeveel situaties ze uit veiligheidsoverwegingen moeten kiezen om te zwijgen.

De Nigeriaanse sociologe Oyèrónké Oyěwùmí schrijft in The Invention of Women: Making an African Sense of Western Gender Discourses: “The reason that the body has so much presence in the West is that the world is primarily perceived by sight. The differentiation of human bodies in terms of sex, skin color, and cranium size is a testament to the powers attributed to “seeing.” The gaze is an invitation to differentiate.” Het is een verklaring voor de categorisering en discriminatie (want de differentiatie die ze hier constateert wordt door de westerse mens vaak geïnterpreteerd als minderwaardig) die in het westen plaatsvindt. Hoewel het fijn is om beter te snappen waar het vandaan komt, neemt het de pijnlijkheid van de stilte die eromheen hangt niet weg. Het toont aan hoezeer het nodig is om die te doorbreken.

Ik heb ontdekt dat ik soms, aan het einde van de boksles, wanneer mijn hoofd net één klap teveel moet incasseren, een waas voor mijn ogen krijg. Als een Mario-gamepersonage dat een supermushroom eet en drie keer zo groot wordt, groeit er een oncontroleerbare woede in mij. Binnen enkele seconden begin ik met mijn armen te maaien en met mijn benen te trappen, net zo lang tot ik begin te huilen, of de ander me een halt toeroept. “Wat was dat nou?” vraagt mijn trainer dan. Het enige wat ik dan kan denken is dat niemand me meer pijn mag doen. Dat is natuurlijk een dramatische gedachte die niet zou misstaan in een aflevering van gtst, maar het is wel een eerlijke.

Ik denk dat het nodig is om vaker eerlijk te zijn op momenten dat we boos zijn of verdriet hebben. Wanneer er ergens een diep weggestopt trauma wordt aangeboord of wanneer er een nieuwe wordt veroorzaakt. We hebben het recht om boos te zijn. Wat wel belangrijk is, is om niet te vergeten dat we in onze boosheid moeten blijven communiceren.

Soms heb ik het idee dat de maatschappij van me vraagt om zichtbaar te zijn op sociale media en met hashtags te slingeren. Aan de ene kant voel ik me aangesproken, omdat het simpelweg zo hard nodig is om op te staan tegen onrecht en onwetendheid tegenover leden van mijn community. Maar aan de andere kant is het ook nodig om in het oog te houden wat voor persoon ik zelf ben. Ik ben niet iemand die zich gemakkelijk in het publieke domein begeeft en voel me eerlijk gezegd iedere keer als ik iets op Facebook post heel ongemakkelijk. Iedere activist moet voor zichzelf uitmaken op welke manier en op welke schaal die zijn/haar/hun boodschap wil verspreiden. Het kan door middel van internet, foto’s en tweets, maar activisme kan ook voorkomen in de vorm van een gesprek met een familielid, een lied of een kunstwerk. Het belangrijkste is eerlijk zijn, en op een respectvolle en liefdevolle manier aangeven wanneer er iemand op je teen staat.

Dit is het derde blog van Lot Veelenturf voor Diversity Stories.

foto: U.S. Air Force photo by Airman 1st Class Dennis Hoffman

 

III. Het breekpunt

Het is grappig hoe snel dingen kunnen veranderen. Sinds deze blogs ben ik, zoals ik in mijn vorige blog zei, hyperbewust van mezelf geworden. Ik ben door dit te schrijven dagelijks bezig met wat ik denk en voel en krijg daarom langzaamaan meer inzicht in mijn seksualiteit.

Zo kwam ik erachter dat ik te weinig tijd neem voor mijzelf en mijn seksualiteit. Mijn leven is een aaneenschakeling van verschillende activiteiten. Uitrusten wordt ingepland en ik kan door mijn strakke planning vrijwel niets aan het toeval overlaten. Mijn vriendin en ik zijn zelfs begonnen met het inplannen van onze seks, omdat we er anders niet aan toe komen.
Ik wil geen slaaf meer zijn van mijn eigen planning. Ik wil niet elke dag mijn tijdschema strak in de gaten hoeven houden, niet elke dag moe zijn. Ik wil liefhebben op onverwachte momenten, seks hebben wanneer ik zin heb en me licht voelen. Niet zwaar van al het ‘moeten.’

Seksualiteit betekent voor mij nu: rust, zodat het kan ontstaan. Daarom ben ik begonnen met het opnieuw indelen van mijn leven. Ik ben op zoek naar een andere baan, bijvoorbeeld. Ik werk nu in een restaurant op wisselende tijden en dagen. Ik wil alleen nog doordeweeks werken en in het weekend tijd hebben voor mijzelf en mijn vriendin. Daarnaast probeer ik liever voor mijzelf te zijn. Dat is de grootste opgave gebleken. Lief zijn voor mijzelf is afstand doen van negatieve gedachten over mij en mijn lichaam. Ik denk vaak dat ik dik en lelijk ben, dat ik niets waard ben. De reden dat ik geen rust neem, komt doordat ik dan denk dat ik lui ben. En door alles altijd vol te plannen, verlies ik mijzelf en daarmee mijn seksualiteit uit het oog. Dat is makkelijk. Als ik druk ben, raak ik verdoofd en hoef ik niet te dealen met mijzelf en mijn gevoelens.

Het gaat voor mij nu om voelen wat ik nodig heb en mijn grenzen daarin aangeven en bewaken. Om mezelf beter te leren aanvoelen, heb ik nu één keer in de maand een holistische massage. Irene, de massagemevrouw, raakt me aan en ik moet aangeven wat ik prettig vind en wat niet. Dat klinkt makkelijk, zeggen wat je fijn vindt en wat niet, maar ik vind het heel moeilijk. Ze wilde mijn onderbeen masseren, ik verstijfde en ze vroeg of ze door mocht gaan en ik durfde niet te zeggen dat ik het niet fijn vond omdat ik dacht dat ik dan faalde. Ik werd daar heel verdrietig van, omdat ik dacht dat ik het fijn moest vinden. Ik was bang haar teleur te stellen. Ze zei daarna dat het tijdens die massage om mij gaat, niet om haar en daarna: “Ik kan heel goed voor mezelf zorgen, Willemijn.”

Door de blog en de massage leer ik mijn negatieve gedachten steeds beter kennen. Het maakt wel dat ik opnieuw het gevoel heb dat ik iets verkeerd doe, want welke pannenkoek praat zichzelf nou telkens de grond in? Ik probeer dan lief voor mezelf te zijn. Het is oké dat ik dit denk en ik ben bezig te veranderen.

Ik kwam er ook achter dat ik mijn leven indeel om anderen en niet mijzelf te plezieren. Ik werk hard zodat niemand kan zeggen dat ik iets verkeerd doe, ik wil succes hebben zodat anderen zien hoe goed ik het doe. Mijn leven staat als je het zo bekijkt, in teken van anderen. Natuurlijk besta je altijd in relatie tot een ander, maar je moet wel blij en tevreden zijn met jezelf en dat ben ik nu niet. Ik voel me een slaaf van mijn eigen patronen en gedachten. Ik ben benieuwd wat deze nieuwe indeling me gaat brengen, wat er gaat veranderen.

Deze blog heet niet voor niets ‘Het breekpunt’. Door al mijn gewoontes en gevoelens onder de loep te nemen, kom ik erachter dat ik al heel lang geen aandacht heb besteed aan mijzelf en dat maakt me verdrietig. Ik wil graag tijd voor mijzelf, waarin ik kwetsbaar en klein kan zijn, maar er zijn door alle verplichtingen die ik aangenomen heb weinig momenten waarop dit kan. Het begin is er. Ik weet wat ik wil: meer rust, meer zelfliefde, meer seks. Nu moet ik ruimte gaan maken voor de plannen die ik heb. Ik wil meer (kinder-)boeken lezen, meer schrijven en meer doen wat ík wil. Mei gaat in het teken staan van de reorganisatie van mijn leven.

Dit is het derde blog van Willemijn Kranendonk voor #diversitystories

 

illustratie Hannah Good

Illustratie: Hannah Good

Boodschap van mijn voeten

Ik ben in augustus ingetrokken bij mijn vriend. We wonen in een jarendertig rijtjeshuis, een bovenwoning, op de hoek van de straat. We hebben zelfs een balkon waar we ’s zomers buiten eten. Mijn vriend heeft eigenhandig de vloeren gelegd, de elektriciteit aangesloten en ervoor gezorgd dat er centrale verwarming kwam. Het is het eerste thuis dat hij zelf gecreëerd heeft. Hoewel ik er al vanaf de zomer woon, vind ik het soms lastig om me er helemaal thuis te voelen.

Wat ik meestal doe wanneer ik die stress voel, is opruimen. Dat zal voor veel mensen herkenbaar zijn: de rustgevende werking van afwasmiddel en de verdoving van badkamerbleek. Gina Lazenby, auteur van Feng Shui Wonen geeft ons gelijk. Ze zegt dat ons huis een directe verlenging is van onszelf. ‘Het is een spiegel die laat zien wie we zijn. In een woonruimte bevinden zich bewijsstukken en symbolen van onze ervaringen, gedachten en dromen uit ons verleden.’ En wanneer die bewijsstukken samen een harmonieus geheel vormen, zullen we die harmonie weerspiegeld zien in ons dagelijks leven. Na het lezen van deze passage sorteer ik meteen mijn boekenkast op kleur.

Het helpt niet. Je boekenkast sorteren werkt alleen bij dagelijkse stress. In mijn lichaam heeft zich door de jaren heen een ander soort spanning gemanifesteerd, die niet zo makkelijk weg te boenen is. Het is een spanning die ontstaat wanneer je je constant afvraagt hoe je je in godsnaam moet verhouden tot je lichaam. Ik weet niet goed hoe ik dat aan moet pakken. Hoeveel ik ook opruim, het huis verandert binnen een week weer terug in zijn oude staat.

Je zou kunnen zeggen dat ik, als genderqueer persoon, niet alleen qua huis, maar ook qua lichaam ben verhuisd. Niet letterlijk, want een volledige lichaamstransplantatie is niet mogelijk en staat ook niet op mijn verlanglijstje. Het gaat meer om de manier waarop ik mijn lichaam ervaar. Dat is anders sinds ik uit de kast ben en niet meer probeer een vrouw na te doen. Ik ben me extra bewust van de gegenderde delen van mijn lichaam: mijn primaire en secundaire geslachtskenmerken, om ze maar even bij de naam te noemen. Mijn borsten zelf zijn bijvoorbeeld niet veranderd, maar wel de manier waarop ik ermee omga. Soms zijn er dagen dat ik ze het liefst niet had gehad, en dan stop ik ze weg. Soms ben ik er best tevreden mee, maar dan vind ik het lastig dat te uiten. Borsten zijn helaas bij de rest van de wereld nog altijd het toonbeeld van vrouwelijkheid, en dat is precies niet hoe ik wil dat mensen me ‘lezen’.

Taal kan een hoop van dit soort dingen beter maken. Zo noem ik mijn borsten op sommige dagen ‘borst’, andere dagen ‘borsten’ en heel soms ‘tiet’ (als ik echt niet weet wat ik ermee aan moet). Iets anders dat me soms helpt zijn rituelen. Queer dichter C.A. Conrad schreef een bundel, A Beautiful Marsupial Afternoon, met ‘(soma)tic poetry excercises’: Rituelen om uit te voeren (met je lichaam (=soma)) die daarna tot een gedicht kunnen/moeten/mogen leiden. Dit is het begin van zo’n ritueel: ‘If you can be naked for this exercise it is best. Plan to be outside for 9 different sunsets. Get yourself comfortable and seated an hour before the sunset. For 50 minutes focus on your feet.’ Bij iedere zonsopgang daarna moet je je focussen op een ander lichaamsdeel: ‘Legs, Genitals, Naval, Breasts, Arms, Hands, Neck, Head (exterior), Head (interior).’ Je moet je voorstellen wat ze tegen je zouden zeggen als ze hun eigen gedachten hadden.

Ik kan me voorstellen dat als mijn borsten hun eigen gedachten hadden, ze tegen me zouden zeggen dat ik iets liever voor ze moet zijn. Dat ik niet iedere dag die strakke binder moet dragen, omdat ze daar geen lucht door krijgen. Maar dat ze het wel snappen. Ze voelen zich ook onbegrepen.
De innerlijke stem van mijn benen zou zeggen dat ik mijn haartjes moet omarmen, want wat groeit dat groeit. Mijn navel zou me zeggen dat hij (is het een hij?) op zich wel tevreden is en mijn voeten dat ze graag wat meer frisse lucht zouden krijgen. Schoenen uit, sokken uit, blote voeten in het gras. Mijn genitaliën vragen me of ik nu alsjeblieft een keer wil stoppen met een binaire rol voor ze uitkiezen. Dit is een genderqueer lichaam en dat betekent dat ook echt alles aan dit lichaam genderqueer is. Niets ervan hoeft zich te verantwoorden aan een van de twee uitersten van het genderspectrum. Er zijn namelijk niet maar twee uitersten.

Het ritueel van Conrad en de uitwerking daarvan zijn vergelijkbaar met Feng Shui. Zoals mijn voeten, borsten, benen en hoofd een deel van mij zijn, zo ben ik een deel van – en beïnvloed ik – mijn huis. Er zijn een hoop plekken waar spinnenwebben hangen of waar dingen lukraak zijn opgestapeld, met iedere seconde het risico dat de hele berg instort. Eigenlijk net als er in mijn lichaam een hoop plekken zijn waar ik ook niet genoeg aandacht aan besteed. Ik doe nu bijna elke dag een mindfulness-oefening (want dat is wat zo’n ritueel eigenlijk is, minus de excentrieke details van 9 zonsopkomsten naakt moeten bijwonen) en het helpt. Iedere keer focus ik op een klein stukje van mezelf, alsof het een kamer in mijn huis is. Ik ruim iedere ruimte helemaal leeg, stofzuig hem, dweil, gooi alle troep weg en ruim alle belangrijke dingen dan weer in. Ik zet de ramen open. Ik ga in de vensterbank zitten en kijk eens rond. Opgeruimd staat netjes.

Dit is het tweede blog van Lot Veelenturf voor Diversity Stories.

Rob Perree over Jaamil Olawale Kosoko

“Onlangs gaf Kosoko een presentatie op de kunstacademie ArtEZ in Arnhem. De zaal was niet eens half gevuld en bijna helemaal wit. Of hij dat lastig vond, werd er vanuit de zaal gevraagd. Door de enige donkere jongeman.”

Rob Perree was aanwezig bij White State – Black Mind met Jaamil Olawale Kosoko en schreef erover in Mister Motley. Lees het artikel hier.

II. De zoektocht gaat verder

Maart heb ik besteed aan het vinden van een solide basis waarop ik verder kan bouwen, een basis om verder te kunnen schrijven over seksualiteit. In mijn eerste stuk ging ik gelijk de diepte in, ik vertelde jullie wie ik ben en waarom dit onderwerp me zo raakt. Ik las mijn eigen stuk, en kon het niet helpen me ook te schamen voor dat wat ik op papier had gezet, omdat de dingen die ik had verteld misschien privé hadden moeten blijven.

Vorige maand bezocht ik Marije Janssen. Marije heeft een platform voor seksualiteit en geeft verschillende lezingen en workshops. Ik ging naar die* toe om te vragen wat het zo moeilijk maakt om te praten (en schrijven) over seksualiteit. Wat ik uit dat gesprek vooral meenam is dat we allemaal te maken hebben met bepaalde normen, zoals: vrouwen kijken geen porno en mannen mogen niet huilen. We moeten onszelf hieraan ontworstelen door te blijven praten over onze verlangens en elkaar daarin serieus te nemen. Marije treedt voorbij de binaire indeling in onze samenleving en gaf me mee dat er geen eenduidig antwoord is op vragen over seks, en dat het juist daarom zo interessant is. Die identificeert zich ook als non-binair, wat betekent dat je je niet vrouw of man voelt, maar los van deze genderindelingen bestaat. Het is gek dat ik altijd dacht dat ik me moest identificeren als vrouw, maar door Marije kwam er een ruimte vrij waarin dat niet hoeft. Ik weet nog niet of ik me vrouw voel of niet, maar dat hoeft dus ook niet. Iets om in de komende maanden verder te onderzoeken.

In de trein terug naar Arnhem, realiseerde ik me dat ik mijn seksualiteit wil vatten in woorden zodat ik mezelf beter begrijp. In de eerste blog vertelde ik al over mijn zoektocht, die begon toen ik Krul ontmoette. Door het gesprek met Marije leerde ik dat ik geen antwoorden ga vinden, dat ik door dit onderzoek alleen een beter idee krijg van wat seksualiteit voor mij betekent.

Marije is op een actieve manier bezig met seksualiteit, met die van dienszelf en anderen. En dat is volgens mij de enige manier waarop ik er bezig mee moet zijn. Net zoals ik me elke dag een beetje anders voel, zo is ook mijn seksualiteit elke dag een beetje anders en ik zou de tijd en ruimte moeten nemen om elke dag te voelen wat ik nodig heb.

Op 23 maart bezocht ik de voorstelling Over komen van Gian van Grunsven. Over komen is onderdeel van Gians zes jaar durende artistiek-journalistieke onderzoek naar seksualiteit. Ze is op zoek gegaan naar manieren om zichzelf te beminnen. Er kwam een heel scala aan masturbatie-experts aanbod, maar wat me vooral is bijgebleven is dat ze zich tijdens haar onderzoek realiseerde dat ze seks te doelgericht benaderde. Ze wilde het in haar zoektocht zo krampachtig goed doen, de juiste technieken volgen om haar seksuele zelf volledig te leren kennen, dat het niet lukte. Ik herkende dat. Ik wil ruimte creëren voor een open gesprek over seksualiteit, maar neem niet de tijd voor mezelf om na te gaan wat het voor mij betekent. Ik ga naar lezingen, voorstellingen en praat met mensen om antwoorden te vinden over iets heel persoonlijks. En terwijl ik dit schrijf hoor ik de stem van mijn moeder in mijn achterhoofd zeggen dat ik moet gaan mediteren, of in ieder geval iets moet doen om aandacht te schenken aan mijn diepste zelf.

Mijn moeder heeft altijd gezegd dat het grootste energiepunt in ons lichaam zit in onze diepste chakra, die tussen onze benen. Dat daar zoveel opgeslagen ligt dat als we daarmee bezig zijn, we ons diepste zijn kunnen aanraken. Ik vind het vreselijk als mijn moeder over dit soort dingen begint, ik krijg altijd zin om zo wild op te staan dat mijn stoel achterovervalt. Maar ergens weet ik dat ze gelijk heeft. Seksualiteit zit zo diep in ons binnenste dat we niet om onszelf heen kunnen als we het willen onderzoeken. Misschien is dat ook de reden dat ik sinds ik deze blogs schrijf me zo hyperbewust ben van mezelf en de manieren waarop ik mijn leven invul. Ik weet dat ik te weinig tijd neem voor mijn lichaam en mijzelf, en daarmee niet genoeg aandacht schenk aan mijn seksuele zijn.

Gian van Grunsven en Marije Janssen zijn allebei al jaren actief bezig met het onderwerp seksualiteit, en hebben nog niet antwoorden op alle vragen. In de voorstelling van Gian kwamen geen antwoorden op hoe je op je jezelf bemint, ze gaf alleen blijk van haar zoektocht zodat wij, de kijkers, daar iets uit kunnen halen wat ons kan helpen. Marije kon geen antwoord geven op wat seksualiteit nou precies is, omdat het voor iedereen anders is. Als ik iets wil leren over seksualiteit moet ik dus naar mezelf kijken. Wat betekent het voor mij? Ik leerde deze maand dat ik meer tijd en ruimte moet geven aan mezelf, om op die manier te voelen wat ik nodig heb.

*die/diens zijn voornaamwoorden die worden gebruikt voor diegenen die zich identificeren met het non-binaire.

Dit is het tweede blog van Willemijn Kranendonk voor #diversitystories

Vrouw met boormachine

Lot stelt zich nu ongeveer een jaar aan mensen voor als genderqueer. Toch vinden veel mensen het moeilijk om bijvoorbeeld de juiste voornaamwoorden te gebruiken. Zo ook Lots moeder. Hen besloot haar te vragen wat het voor haar betekent om een kind te hebben dat geen man en geen vrouw is. Ook is hen benieuwd naar wat vrouwelijkheid voor hun moeder eigenlijk inhoudt.

Moeder: Ja. Nou. Ik moest er in het begin toen ik het hoorde ook aan wennen. Dat weet je ook, dat ik dacht van ‘is dit nu zo of is het een soort bevlieging,’ omdat je wel eens dingen in je hoofd kon halen die later wel weer afzakten.
Maar later kreeg ik in de gaten dat dit een blijvertje was.

Lot Veelenturf is genderqueer, hun moeder is feminist. In ‘Vrouw met boormachine’ spreken de twee over voornaamwoorden, vrouwelijkheid en moederschap.

Luister naar de podcast Vrouw met boormachine.

 

Chimamanda Ngozi Adichie: unlearning gender

 

In Nigerian society, traditionally men are seen as more important than women. In her TEDxEuston talk We should all be feminists, Chimamanda Ngozi Adichie argues that it’s one thing to know this intellectually, but quite another to feel it emotionally. But she is hopeful that we can raise our sons and daughters differently – by not defining masculinity in a narrow way, and by focussing on interest and ability instead of gender. She explains how she herself is unlearning many of the lessons on gender that she internalised when she was growing up. In her view, a feminist is a man or a woman who acknowledges there’s a problem with gender today, and that we must fix it. Because “culture does not make people, people make culture”.

ArtEZ studium generale initieert in 2018 de leesgroep De Kunst van het Feminisme. Samen met geïnteresseerde studenten behandelt deze leesgroep maandelijks teksten uit allerlei tijden en genres over de positie van de vrouw. Van kritische essays tot ontroerende passages en van toegankelijke interviews tot wetenschappelijke artikelen. Doel is om de scheve machtsverhouding anno 2018 beter te doorgronden, om de aanname van de vrouw als slachtoffer en de man als dader te bevechten en om het idee van ‘mannelijkheid’ en ‘vrouwelijkheid’ te bevragen.

I. Het Begin

Een onderzoek naar seksualiteit door Willemijn Kranendonk.

Seksualiteit is iets dat ik niet begrijp. Het heeft met je seksuele voorkeur te maken, maar dat is niet het enige en ook niet alles. Het is de manier waarop je je leven indeelt, je lichaam liefhebt, hoe je kijkt naar anderen. Het is wie je bent, maar je bent niet enkel je seksualiteit.

Ik ben Willemijn en ik ben een lesbische schrijver. Ik heb ook relaties met mannen gehad en dat vond ik makkelijker. Hij was de man, ik was de vrouw, ik stelde geen vragen omdat ik niet wist welke vragen ik zou moeten stellen. Er veranderde veel toen ik een relatie kreeg met Krul, een vrouw, en ik opeens niet dienstplichtig mijn rol als ‘vrouw in een patriarchale relatie’ kon vervullen. Eigenlijk was mijn relatie met Krul het begin van een zoektocht naar wie ik ben als ik niet meer de heteroseksuele partner ben. Het klinkt misschien gek, omdat ik net zei dat je seksualiteit niet is wie je bent, maar voor mij is het wel een groot onderdeel van mijn identiteit. Ik voel me nu een lesbische vrouw.

De aankomende negen blogs ga ik op zoek naar een manier om mijn seksualiteit in woorden te vatten. Ik vind het belangrijk dat hierover geschreven wordt omdat het in mijn ogen te weinig gebeurt. Ik wil lezen over mensen die op onderzoek uitgaan naar hun seksualiteit, naar hoe dat tot stand komt of dat het er juist al is en dat je jezelf alleen moet leren kennen.

Er zijn voorbeelden van boeken, essays en kunstenaars die me nu al heel erg hebben geholpen zoals Maggie Nelson met De Argonauten. Nelson heeft een queer partner en ze onderzoekt al schrijvend hoe ze daarmee om wil en kan gaan. Berlinde de Bruyckere maakt mensfiguren met een doek om het bovenlichaam en hoofd. Door haar werk, dat beeld, wist ik ineens dat dat is hoe ik me soms voel als vrouw: ik ben er, maar ik word tegelijkertijd verstikt door geldende normen.

*

Ik woon samen met Krul en we hebben een liefdevolle, maar complexe relatie. Complex omdat we allebei hiervoor heteroseksuele relaties hebben gehad waarin we onszelf ondergeschikt maakten aan de man. Nu zijn we gelijkwaardig en dat geeft frictie. We willen de ondergeschikte rol aan doen als een oude jas die perfect past, maar stinkt naar opgedroogde zure regen. Samen zijn we sinds het begin op zoek naar een manier waarop we zowel als paar en los van elkaar kunnen bestaan. Twee individuen die elkaar volledig respecteren in alles wat ze zijn. Twee mensen die ervoor kiezen om voor elkaar te vechten en elkaar te geven wat nodig is.

Op seksueel vlak was het helemaal wennen. Ik was voor ik met Krul was nooit klaargekomen omdat ik niet wist dat mijn orgasme net zo belangrijk is als dat van mijn partner en ik mezelf nooit aanraakte omdat ik niet wist dat dat fijn kon zijn. Krul leerde me dat ik even belangrijk ben als de ander. Zij liet me voor het eerst klaarkomen, zij leerde me liefde om te zetten in iets lichamelijks. Ze leerde me knuffelen, liefhebben en dat een warm lichaam naast je hebben genoeg kan zijn.

Ik ben dus vooral op zoek naar hoe vrouwen hun seksualiteit vormgeven. Niet omdat ik iemand wil buitensluiten, maar omdat ik zelf een vrouw ben en weet hoe belangrijk het is om te leren wat je verdient. Als ik eerder had geweten dat mijn orgasme net zo belangrijk is, had ik dat kunnen aangeven en wie weet waren relaties misschien minder ongelijk geweest. Bij vrouwen is seksualiteit iets kwetsbaars omdat er vaak misbruik van gemaakt wordt. Juist daarom vind ik het noodzakelijk om mezelf te onderwijzen over dit onderwerp en via deze blogs mijn kennis door te geven.

Ik ga in mijn blogs in gesprek met verschillende mensen over seksualiteit om er zodoende over te kunnen schrijven. Seksualiteit, en seks in het algemeen, moet bespreekbaar zijn. Ik wil met mijn schoonmoeder op de bank kunnen praten over haar gevoelens en ideeën hierover zonder dat het ongemakkelijk is, al ontstaat op die ongemakkelijke momenten soms juist een belangrijk gesprek. In de omvangrijke facetten van seksualiteit ligt een stuk van mijn en ieders identiteit besloten. Ik ga op zoek naar woorden om hier makkelijker over te kunnen praten.

Ik schreef eerder al gedichten over intimiteit, relaties en vrouwenlichamen.
Beluister ze hier.

Beeld: Aanéén-genaaid door Berlinde de Bruyckere, 2000